معاون علمی ریاست جمهوری: فناوری، متن تمدن امروز است

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، نخستین جشنواره ملی علامه طباطبایی رویداد طبا (طراحی برای آینده) با حضور حسین افشین معاون علمی رییس‌جمهور، آیت‌الله علی اکبر رشاد، رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، محمدرضا مخبردزفولی، رئیس فرهنگستان علوم و دیگر طلاب و فضلا امروز ۲۸ بهمن‌ در محل این پژوهشگاه برگزار شد.

حسین افشین، معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به تغییر الگوواره قدرت در جهان، گفت: روزگاری قدرت یعنی زمین، بعد یعنی نفت و کارخانه؛ امروز قدرت یعنی توان تبدیل دانش به محصول، یعنی فناوری. کشورهایی که فاقد این توان باشند، حتی با منابع طبیعی فراوان، در نهایت مصرف‌کننده باقی می‌مانند و در تاریخ، مصرف‌کننده همواره آسیب‌پذیر بوده است.

وی جشنواره طبا را ارزشمند دانست و گفت: حوزه علمیه به دنبال «ساختن آینده» است و طلبه امروز می‌تواند «تولیدکننده ایده فناورانه» باشد. دلیل این امر، ماهیت فناوری است: فناوری، برخلاف تصور رایج، فقط محصول آزمایشگاه و مهندسی نیست. فناوری محصول حل مسئله است و اگر یک نهاد در تاریخ ایران باشد که قرن‌ها با حل مسئله زندگی کرده، حوزه است. فقه یعنی پاسخ به مسائل نوپدید. اصول یعنی روش. کلام یعنی چارچوب معنا. اخلاق یعنی مهندسی رفتار و اراده. این‌ها اگر درست ترجمه شوند، می‌توانند به محصول تبدیل شوند؛ محصولی که جامعه به آن نیاز دارد.

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به اهمیت تمدنی فناوری‌های نوین، اضافه کرد: ما امروز با مسئله‌ای روبه‌رو هستیم که فقط علمی یا اقتصادی نیست—تمدنی است. فناوری‌های جدید، مثل هوش مصنوعی، داده، پلتفرم‌ها، زیست‌فناوری، و امنیت سایبری، دارند «انسان» را بازتعریف می‌کنند: تعریف حریم خصوصی را، تعریف حقیقت را، تعریف تربیت را، تعریف خانواده را، تعریف عدالت را. این‌ها موضوعات صرفاً دانشگاهی نیستند. این‌ها موضوعات اجتماعی‌اند و این دقیقاً همان نقطه‌ای است که حوزه می‌تواند یک نقش بی‌بدیل ایفا کند.

افشین افزود: اگر فناوری در این کشور، با اخلاق و معنا همراه نشود، خودش تبدیل به مسئله می‌شود.

وی هدف را صرفاً سریع‌تر شدن فناوری ندانست، بلکه «درست‌تر» شدن آن را خواستار شد و افزود: ما نمی‌خواهیم صرفاً هوشمندتر شویم؛ ما می‌خواهیم عادلانه‌تر شویم. و این همان جایی است که ایده‌های شما می‌تواند یک تفاوت واقعی ایجاد کند.

افشین خطاب به طلاب گفت: آن‌ها نسبت به یک بخش از مسائل جامعه، مزیت دارند، زیرا با دردهای واقعی مردم تماس دارند و مسئله‌ی خانواده، تربیت، اعتیاد، طلاق، بی‌معنایی، بحران هویت، فرسایش سرمایه اجتماعی، و شکاف نسلی را لمس کرده‌اند.

وی این‌ها را «داده‌ی انسانی» خواند و گفت: امروز، در جهان فناوری، کسی موفق‌تر است که مسئله را بهتر بفهمد—نه کسی که فقط ابزار را بلد است.

افشین برای موفقیت ایده‌های فناورانه‌ طلاب در این جشنواره، چهار شرط اساسی را مطرح کرد و گفت: عملیاتی بودن: ایده‌ها باید به جای کلی‌گویی، شکل «پیشنهاد عملیاتی» داشته باشند (مثلاً: یک ابزار، سامانه یا پلتفرم مشخص). قابلیت آزمایش: ایده باید دقیق، قابل تست و در مقیاس کوچک، نتیجه‌بخش باشد. تیم‌سازی: ایده بدون تیم، بدون اجرا است؛ جشنواره باید به شبکه‌ تیم‌سازی میان طلاب، دانشگاه‌ها و شرکت‌ها تبدیل شود و مسیر حمایت روشن: معاونت علمی ریاست‌جمهوری متعهد به تعریف مسیر حمایتی واقعی از سطح نمونه‌سازی اولیه تا ورود به بازار است؛ البته حمایت از ایده‌ قابل اجرا، نه ایده‌ صرف.

افشین با اشاره به یک جمله‌ راهبردی، گفت: ما امروز بیش از هر زمان دیگری به فناوری‌هایی نیاز داریم که جامعه را آرام‌تر، عادلانه‌تر، و انسانی‌تر کند.

وی افزود: اگر یک ایده‌ فناورانه بتواند خانواده را مستحکم‌تر کند، تربیت را دقیق‌تر کند، یا اعتماد اجتماعی را بازسازی کند؛ این ایده در قلب مأموریت توسعه‌ کشور قرار دارد.

افشین، بر جایگاه تاریخی حوزه به عنوان ستون تولید معنا تأکید کرد و گفت: تمدن آینده، فقط به معنا نیاز ندارد؛ به «معنای قابل اجرا» نیاز دارد. یعنی معنا باید بتواند به نظام اجتماعی، به خدمت، به ابزار، و به محصول تبدیل شود. همایش طبا، اگر درست فهمیده شود، یعنی همین: ترجمه معنا به راه حل.