تعویق آزمون‌های سراسری امکان پذیر نیست

آقای دکتر رضا محمدی، معاون وزیر علوم و رئیس سازمان سنجش آموزش کشور با حضور در استودیو گفتگوی ویژه خبری به موضوع «مقطع دکتری، پیشران تولید علم و نوآوری» پرداخت و به پرسش‌ها در این باره پاسخ داد. متن کامل این گفتگو به شرح زیر است: 

سؤال: آزمون دکترای تخصصی ۱۴۰۵، بهتر است اول از آمار‌ها شروع کنیم، چقدر متقاضی دارد و آمار امسال نسبت به سال گذشته و سال‌های قبل از آن چه تفاوتی کرده است؟

محمدی: به اعتقاد من بعنوان رئیس سازمان و بعنوان یک کارشناس سنجش ارزشیابی و تضمین کیفیت عرض کنم که ما یک شعاری برای برنامه چهار ساله سازمان برنامه تحولی سازمان درنظر گرفته‌ایم و آن اینکه مشارکت در پیشرفت و تعالی کشور است از طریق بهسازی نظام سنجش و ارزشیابی آموزشی. این را بعنوان یک پژوهشگر به یقین و براساس پژوهش به اینجا رسیده‌ایم که بین نظام آموزش عالی موفق و نظام سنجش بهینه ارتباط معنادار و مثبتی وجود دارد؛ بنابراین بر این اساس ما این شعار را برای برنامه مان برای سازمان انتخاب کرده‌ایم و امیدواریم که بتوانیم بعنوان یک سازمان سنجش مرجع در منطقه مثل بقیه سازمان‌های سنجش، سازمان سنجش آموزش چین، سازمان سنجش در کشور‌های کره جنوبی، ژاپن، ترکیه و اینها بتوانیم حتی بالاتر در منطقه بعنوان مرجعیت علمی خودمان را ثابت کنیم و نشان بدهیم. البته از لحاظ دانش و تجربه در حدی هستیم که در منطقه در مرز‌های دانش قرار داریم، یک مقدار انسجام می‌خواهد که در بین برنامه به این می‌پردازم. اگر بهسازی نظام سنجش و ارزشیابی آموزشی کشور را داشته باشیم به خیلی از دغدغه‌ها را می‌توانیم جواب بدهیم. یعنی نظام آموزشی ما اعم از آموزش عمومی و نظام آموزش عالی می‌تواند در خدمت نیاز‌های توسعه کشور قرار بگیرد. به هر صورت جا دارد ابتدا قبل از ارائه آمار، به اهمیت مقطع دکتری و نقش آن در توسعه پایدار کشور اشاره کنم. اگر ما عنوان می‌کنیم که نظام آموزش عالی باید در خدمت نیاز‌های توسعه کشور باشد، از کدام فاز می‌تواند این کار را انجام بدهد. نظام آموزشی عالی سه مأموریت دارد، آموزش، پژوهش و فناوری و ارائه خدمات تخصصی به جامعه.

مقطع دکتری آخرین مقطع دانشگاهی است که دانشجویان دکتری در تعامل محیط آموزشی و در تعامل با اعضای هیئت علمی می‌توانند چرخه آموزش، پژوهش، فناوری و خدمات تخصصی را به نحو مطلوبی به چرخش دربیاورند؛ بنابراین این مهم است که بتوانیم متقاضیان خوبی را با سنجش خوب داشته باشیم و با متناسب با نیاز توسعه‌ای، افراد را گزینش کنیم و احساس می‌کنم که نظام سنجش و پذیرش ابزار تحقق آمایش آموزش عالی است. یعنی آن ظرفیت‌هایی که براساس نیاز‌های توسعه‌ای ما ایجاد شده است از طریق سازوکار و سنجش بین دانشگاه و مؤسسات آموزش عالی توزیع می‌کنیم. به نظر من الان دارد تقریباً این اتفاق می‌افتد با توجه به اینکه ما از لحاظ رشد کمی به یک ثباتی رسیده‌ایم. ما برنامه ریزی‌های لازم را انجام داده‌ایم که در ۱۰ بهمن ماه این آزمون را برگزار کنیم، اما با توجه مسائلی که پیش آمد و آزمون پایان ترم دانشگاه‌ها به تأخیر افتاد، ما این آزمون را به ۲۴ بهمن ماه مؤکول کردیم. ما به جهت مساعدت با متقاضیان و این تداخل آزمون ها، آزمون را به ۲۴ بهمن ماه منتقل کردیم. از لحاظ آماری، امسال متقاضیان ما به ۱۷۲ هزار و ۴۲ نفر متقاضی آزمون دکتری داریم که از این تعداد ۸۱ هزار و ۷۶ نفر را خانم‌ها و ۹۰ هزار و ۹۶۶ نفر را آقایان تشکیل می‌دهند یعنی ۴۷ درصد از متقاضیان را خانم‌ها و ۵۳ درصد را خانم‌ها تشکیل می‌دهند. اگر با سال ۱۴۰۴ بخواهیم مقایسه کنیم، در سال ۱۴۰۴، ۴۵ درصد متقاضیان خانم‌ها بوده‌اند، اما امسال ۴۷ درصد خانم‌ها بوده‌اند و ۲ درصد افزایش داشته‌ایم.

سوال: صحبت‌های رئیس جمهور بعد از حضور در یک برنامه تلویزیونی در استان گلستان در مورد جمع بندی‌های سفر به استان گلستان ملاحظه کردید، در گفتگوی ویژه خبری امشب در مورد آزمون تخصصی دکترای ۱۴۰۵ صحبت می‌کنیم.بحث نخست ما درباره عدد و رقم‌ها و آمار متقاضیان آزمون تخصصی دکتری سال آینده کشور بود که اشاره کردند و درصد‌ها در خصوص زنان و جنسیت و تعبیری داشتند که متقاضیان خانم درصدشان امسال نسبت به سال گذشته افزایش پیدا کرده است و نکته جمع بندی پایانی در بخش گذشته به سراغ اقدامات باید می‌رفتیم، آقای دکتر محمدی در مورد آزمون و اهمیت آزمون دکترای تخصصی؟

محمدی: نکته‌ای که شاید مغفول ماند و باید عرض کنم، این آزمون را که ۱۷۲ هزار و ۴۲ متقاضی دارد که در سال ۱۴۰۵ شرکت می‌کنند که در ۱۲۵ شهر در کشور برنامه ریزی کردیم این آزمون را برگزار می‌کنیم و در ۵۳۱ حوزه فرعی با توجه به برنامه ریزی که انجام شده ما آزمون را برگزار خواهیم کرد توزیع متقاضیان در ۳۱ استان کشور هم یک نکته‌ای را بگویم و بعد سوال شما را جواب دهم، در استان تهران به صورت خاص ۲۹ درصد متقاضیان در استان تهران هستند و به ترتیب استان‌های اصفهان است، خراسان رضوی است و بعد از خوزستان، مازندران بیشترین متقاضی را دارند، یعنی این شش استانی که خدمت تان عرض کردم ۵۶ درصد متقاضیان ما در شش استان هستند و توزیع متقاضیان در کشور نشان می‌دهد، برنامه ریزی که برای برگزاری آزمون دکتری انجام می‌دهیم، این است که آزمون ۴۰۵ براساس قانون سنجش پذیرش دانشجو در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی، در مقطع تحصیلات تکمیلی مصوب مجلس در سال ۱۳۹۴ دارد انجام می‌شود و متقاعب مصوبات شورای سنجش و چارچوب آزمون در این قانون مصوب شده و براساس آن اقدام می‌کنیم، تمام عزیزانی که متقاضی شرکت در آزمون دکتر هستند چه در دوره‌های روزانه و غیر روزانه و دوره‌های پردیس خودگردان و دوره‌های دانشگاه آزاد اسلامی در این آزمون شرکت خواهند کرد.

سوال: آزمون تخصصی دکتری ۱۴۰۵ به مانند آزمون سال‌های گذشته بر مسیر قوانینی که از زمان تصویب وجود داشته است، باز هم امسال برگزار می‌شود؟

محمدی: برگزار خواهد شد، شاید قبل از ۱۳۹۰ هر دانشگاه به صورت غیر متمرکز خودش آزمون دکتری را برگزار می‌کرد، براساس مصوبات از سال ۱۳۹۰ به صورت نیمه متمرکز بخشی را سازمان سنجش و آموزش کشور این بخش را برگزار می‌کند، یعنی بخش آزمون متمرکز که ما فردا این آزمون در ۱۲۵ شهر برگزار می‌کنیم و عزیزانی که شرکت می‌کنند، براساس آن کارنامه‌ای را برای آن‌ها صادر می‌کنیم، حالا راجع به چارچوب اعلام نتایج به دو روش، یکی بحث آموزشی و پژوهشی، این روشی که است، یعنی یک سری واحد‌های درسی را پاس کرده و می‌گذرانند و بعد بحث رساله را دارند و یک سری کار‌های پژوهشی انجام می‌دهند، در این آزمون ۵۰ درصد وزن به آزمون متمرکز اختصاص دارد و ۵۰ درصد در اختیار دانشگاه است، از این ۵۰ درصد، ۲۰ درصد به سوابق آموزشی، پژوهشی و فناوری برمی گردد و ۳۰ درصد آزمون مصاحبه علمی و سنجش علمی است و دست دانشگاه‌ها بازست که آزمون تخصصی که حتی خودشان یک آزمون تخصصی برگزار کنند، در بحث پژوهش محور، حدود ۳۰ درصد نمره در اختیار سازمان سنجش است و ۷۰ درصد نمره در اختیار دانشگاه هاست که از این ۷۰ درصد، بیست درصد به طرح واره برمی گردد و دانشجویان دکتری پژوهش محور و تقاضا محور هستند که این دانشجویان دکترای پژوهش محور این طرح پژوهشی را یک دستگاهی متقبل شده و یک نیازی به یک دانشگاه اعلام شود و براساس آن می‌توانند دانشجو پذیرش کنند و تمام هزینه‌های آن از محل اعتبارات آن موسسه توزیع خواهد شد.

سوال: متقاضیان کارت‌ها را گرفتند تا این ساعت؟

محمدی: آماری که من گرفتم، بیش از ۹۰ درصد متقاضیان ما قبل از حضور در جلسه کارت ورود به جلسه را گرفتند، البته ما باجه‌های رفع نقص را امروز فعال کردیم ولی پرینت کارت از ۱۵ فعال شد ولی باجه‌های رفع نقص از امروز شروع شد و فردا از شش صبح فعالند که اگر مشکلی دانشجویان داشته باشند می‌توانند به باجه‌های رفع نقص مراجعه کنند، ولی امروز که گزارش گرفتم مسئله خاصی را نداشتیم، راجع به ضوابط و شرایطی که برای آزمون درنظر گرفتیم، در جریان هستید، که این یک علم و تخصص است و فرقی نمی‌کند چه در ایران و سایر کشورها، آزمون به سه بخش تقسیم می‌کنیم، مراحل قبل از برگزاری آزمون، مراحل حین برگزاری آزمون و مراحل بعد از برگزاری آزمون، اتفاق خوبی که افتاد به جای این که ما، یک چالش داشتیم که دانشگاه‌ها و موسسات خودشان کار را انجام می‌دادند و ما در ستاد برنامه ریزی تدوین کرده و به آن‌ها ابلاغ می‌کردیم.

به این فکر می‌کردیم که چکار کنیم که خود استان را فعال کردیم و در هر استان دانشگاه مادر متولی باشد که چه کسی بهتر از خود استان ظرفیت دانشگاه را بشناسند، یک ستاد استانی ایجاد کردیم و مسئولیت را به دانشگاه که این یکی از نوآوری‌ها بود و مسئولیت را به دانشگاه اصلی استان سپردیم که گفتیم ستاد را تشکیل بدهد با حضور تمام نهاد‌ها و موسسات ذی ربط که ستاد تشکیل شده است و از تمام ظرفیت‌ها ایجاد می‌کند، نکته‌ای مغفول بود، ما در سازمان سنجش با این عده و عده‌ای که داریم آیا می‌توانیم این آزمون را به طور کامل پوشش دهیم، من مسئول هستم که یک آزمون علمی را طراحی کنم و مسئولیت من در مرحله انتقال بسته‌های سوال تا مخازن اصلی است، از آن به بعد چه اتفاقی باید بیافتد، پارسال و امسال بالاترین ضریب موفقیت و امنیت را داشتیم و شبکه ملی اجرا و حفاظت آزمون را ایجاد کردیم، این یکی از نقاط قوت است.

سوال: شبکه دو ساله ایجاد شده است؟

محمدی: سال‌های قبل بوده ولی به این انسجام نبوده است.

سوال: یک بخش مهمی از برگزاری آزمون امنیت برگزاری و آزمون سوالات است؟

محمدی: یکی امنیت آزمون و یکی امنیت روانی متقاضیان و خانواده است، در آزمون دکتری این عزیزان آزمون کارشناسی و کارشناسی ارشد را شرکت کردند و آزمون دکتری از یک رسش و پختگی خاصی برخوردارند.

سوال: می‌توانیم بگوییم مرد میدان آزمون‌ها هستند؟

محمدی: مرد میدان آزمون هستند و آزمون‌های مختلفی را شرکت کردند، یکی از کار‌های مان ثبات جریان نیرو و انرژی بود، ما با وزارت نیرو و وزارت نفت ارتباط گرفتیم، نه این که در سطح یک مکاتبه و نامه نگاری و این ارجاع و کی متولی که اگر فردا یک اتفاقی افتاد در یک استان یا شهرستان با کی تماس بگیرم، یک رابط در وزارت خانه‌ها و استان‌ها داشته باشم که برقراری جریان انرژی داشته باشم، این کاری که انجام دادیم و تمام استانداران کشور پای کار آوردیم و یکی از نقاط قوت این کارست و ضمن این که با استانداران صحبت کردیم و رئیس اورژانس کشور و تمام حوزه‌های ما حتی یک پایگاه اورژانس دارند که اگر اتفاقی افتاد بتواند پاسخگو باشد، روسای ستاد استان و اطلاع رسانی لازم را انجام دادیم و راجع به پرینت کارت عرض کردم و آن چه که نیازست برای برگزاری آزمون باکیفیت متناسب با بالاترین استاندارد‌ها تمام تمهیدات را اندیشیدیم و ان شاءالله فردا یک آزمون مطلوبی برگزار کنیم.

سوال: آقای دکتر محمدی تمهیدات را برای برگزاری آزمون موفق گفتید و این که این آزمون ۱۰ بهمن ماه برگزار شود و به دلایل متعددی که مورد توضیح شما بود با تاخیر برگزاری مواجه‌ایم، بعضی‌ها با توجه به این که کارت توزیع شده همچنان یک خواسته‌ای را مطرح می‌کنند و آن هم تعویق آزمون است؟

محمدی: سازمان سنجش و آموزش کشور در سال حدود ۵۰ آزمون ملی را برگزار می‌کنیم بایک عده و عده مشخصی، برنامه ریزی‌هایی که ما باید کار را قبل از مراحل قبل از برگزاری را به یک جایی برسانیم و آزمون را اجرا کرده و تحویل یک واحد دیگری بدهیم، یکی از مسائل اصلی ما بحث قرنطینه‌های ماست، الان باید آزمون دکتری را فردا برگزار کنم و نتایج اولیه را اعلام کنم و تاریخ‌ها را اعلام می‌کنم و نتایج اولیه و بعد مصاحبه و بعد ماه مبارک رمضان است و عملا برگزاری آزمون نمی‌تواند عملیاتی شود، من اردیبهشت ماه، باید فروردین ماه دوستان را همین الان آزمون فرهنگیان و آزمون کارشناسی ارشد را شروع کردم و دوستان دارند طراحی سوال می‌کنند و فروردین ماه این دوستان بفرستم در قرنطینه، چند ماه دوستان در قرنطینه بودند، مگر من می‌توانم این کار را انجام دهم، این یک، من از قبل برنامه ریزی آزمون را انجام دادم و آزمون اردیبهشت را باید برگزار کنم با بیش از یک میلیون و صد هزار متقاضی، دو آزمون فرهنگیان و کارشناسی ارشد و این دو آزمون هنوز تمام نشده، در تیرماه آزمون سراسری را برگزار کنم، همین الان کارزاری راه افتاده است که آزمون تیرماه را به تعویق بیاندازید، من الان خودم دانشجو دارم، وقتی می‌گوید می‌شود استاد این آزمون فردا برگزار کنیم، این جزئی از ماهیت آزمون شده است، اما آن چه در سازمان به آن پایبندیم هر آزمون سه مرحله هر کدام بین ۱۸ تا ۲۵ فعالیت دارند، که هر کدام اختلال ایجاد شود کل فرآیند‌ها را زیرسوال می‌برد، برنامه سازمان بر ثبات و قطعیت آزمون است و آن را قبلا اعلام کردیم.

سوال: توصیه شما؟

محمدی: خواهش من این است که بزرگواری کنند و برنامه ریزی شان متناسب با جدول زمانبندی آزمون که در درگاه سازمان سنجش متمرکز شده براساس آن زمانبندی کنند و درخواست تعویق آزمون را نداشته باشند و به نظرم ما کمک می‌کنیم و با این ثبات برنامه ریزی یک الگوی رفتاری را به جامعه و متقاضیان مان تلقین می‌کنیم و این ثبات است و ما در زمان مناسب برنامه ریزی کرده و آزمون را برگزار کنیم و عزیزان برنامه ریزی شان را انجام دهند و در آزمون شرکت کنند، در آزمون دکتری یک هفته، ده روز عزیزی که برنامه ریزی کرده، خیلی تاثیرگذار نخواهد بود، این یک هفته، ده روز، اگر آزمون دکتری را می‌خواستم فردا به هر دلیلی جابه جا کنم، عملا برگزاری آزمون دکتری امکان پذیر نبود، به سوالات شما جواب دهم، من یکی از دغدغه‌هایی که دارم و یکی از بازخواست‌هایی که همیشه صورت می‌گیرد و دغدغه وزیرست، که چرا نتایج آزمون‌ها را شما سر وقت اعلام نمی‌کنید، من به آقای وزیر همیشه گفتم، آقای وزیر مگر آزمون‌ها مگر من فقط متولی هستم، من یک بخشی هستم، یک بخشی را مثلا در کنکور سراسری را باید از آموزش و پرورش بگیرم، سوابق تحصیلی را، یک خلل آن جا ایجاد شود، کار من با چالش مواجه می‌کند، آزمون را ما کی نتایج را اعلام کردیم و یک ماه نیم سال اول را از دست دادیم.

سوال: اگر تاخیری در آزمون می‌بینیم، نوک پیکان به سمت سازمان سنجش فقط نیست؟

محمدی: ما هیچ درصدی تاثیرگذار نیستیم.

سوال: ولی همیشه داوطلبان و متقاضیان از شما انتظار دارند؟

محمدی: بله، از ما انتظار دارند، بنابراین سازمان سنجش را می‌بینند، حتی آزمون‌های استخدامی که بخش‌های مصاحبه ربطی به سازمان سنجش ندارند، از سازمان سنجش طلب دارند که پیگیری کنند، ما برنامه ریزی‌های آزمون‌ها را از قبل اعلام کردیم و خواهش می‌کنیم که طبق این جدول ما را همراهی کرده و کمک کرده که در آن برنامه ریزی چارچوب زمانی که اعلام کردیم آزمون‌ها را برگزار کنیم.

سوال: نتایج اولیه آزمون دکترای تخصصی، سراغ زمانبندی و این روز‌هایی که می‌رسد تا زمان اعلام نتایج اولیه؟

محمدی: راجع به شانس برگزاری آزمون به افراد توانخواه و یک نکاتی صلاح دانستید عرض کنم، براساس برنامه ریزی انجام شده، آزمون فردا برگزار می‌کنیم و نتایج اولیه ده سوم اسفندماه اعلام خواهیم کرد، ده سوم اسفند سال جاری و به تبع آن انتخاب رشته را فعال خواهیم کرد، یعنی نتایج را اعلام شده براساس چارچوب‌هایی که داریم عزیزان می‌توانند انتخاب رشته را انجام دهند، بعد از انتخاب رشته یک بازه زمانی در نظر گرفته و ده سوم انتخاب رشته صورت خواهد گرفت، بعد از براساس حد نصاب که دانشگاه نمونه هم عزیزانی که مجاز به انتخاب رشته باید به دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی اعلام کنیم و طبق برنامه ریزی انجام شده در اردیبهشت ماه و در اواخر تیرماه چهل روز را در نظر گرفتیم که چند برابر ظرفیت را، افرادی که مجاز شدند براساس انتخاب رشته به دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی که مصاحبه‌ای و هر برنامه‌ای که است پیاده کرده و نتایج را به ما برگردانند و اواسط مرداد ۱۴۰۵ بتوانیم نتایج نهایی دکتری را اعلام کنیم و بعد در زمانی که در اختیار داریم متمرکز شویم به اعلام نتایج سایر آزمون ها.

سوال: افراد توانخواه و مواردی که مدنظر شماست برای این عزیزان؟

محمدی: یک نکته‌ای راجع به دفترچه که فردا متقاضیان دو تا دفترچه و دو تا پاسخنامه مجزا تحویل خواهد شد و مهم‌ترین تغییری که از بعد محتوایی در آزمون ۴۰۵ نسبت به ۴۰۴ داریم یک سری تغییرات محتوایی است که یکی از نقاط حساس و متفاوت نسبت به سال قبل است، یکی این که درس اول استعداد تحصیلی را حذف کردیم و براساس پژوهشی که داشتیم، دیدیم که درس استعداد تحصیلی قدرت تمیز و تمایز خاصی ندارد و یک درس عمومی ضریب یک است و ما نقش دروس تخصصی را افزایش دهیم، ضریب دروس تخصصی را به ۵ افزایش دادیم و این براساس پژوهش و نظر کارگروه‌های تخصصی است و هیچ شخص فرد تصمیم نگرفته است، بنابراین دوستان ۴۰ سوال در ۴۰ دقیقه سوالات زبان را پاسخ خواهند داد و بعد از آن دفترچه سوالات اختصاصی توزیع خواهد شد و ما پرسشنامه گفتم با پاسخنامه اختصاصی خاص خودش، پس دو تا پاسخنامه است، بعد از این دفترچه اول را جمع کردیم، دفترچه دوم توزیع می‌شود، بعد از آن ۱۲۵ دقیقه برای دفترچه دوم در نظرگرفته شد که عزیزان به این دفترچه پاسخ خواهند داد.

یکی ازدغدغه‌های ما عزیزان توانخواه، که عناوین متعددی که در سازمان تحت عنوان توانخواه، همه عزیزان در یک مرکز جمع کردیم و محل آزمون شان محل خاصی است و جایی است که تردد و رفت و آمد بسیار روان است و می‌توانند با هر وضعیت جسمی در آن حوزه حضور پیدا کنند، در شهرستان استاندارد‌ها و چارچوب‌های خاصی که حتما باید طبقه همکف باشد، مثلا کسی منشی می‌خواهد هماهنگی مربوط به معاونت مربوطه در سازمان بهزیستی انجام شده است و از این طرف با معاونت مربوطه در آموزش و پرورش در ستاد هماهنگ کردیم و به نماینده‌های تام الاختیارمان نامه دادیم و مشخصات را ارسال کرده و بین این دو نهاد هماهنگی ایجاد کردیم که منشی را در اختیار افراد توانخواه قرار دهند، برای افرادی که با بینایی شدید و خیلی شدید دارند در هشت کد رشته سوالات به صورت هم معمولی و هم درشت‌تر و هم به صورت خط بریل چاپ کردیم، این چه زحمتی دارد، در قرنطینه افرادی داشته باشیم که سوالات را به صورت درشت خط و خط بریل طراحی و چاپ کنند و این یکی از اقداماتی است که در کشور ما و حتی در منطقه بی نظیر است در هشت کدرشته برای افرادی که بینایی شدید و خیلی شدید دارند این سوالات را طراحی کردیم و سایر متقاضیان مان با هر درجه‌ای با ضعف بینایی سوالات هم به صورت معمولی و هم درشت خط طراحی شده است، پس ما یک منشی درنظر گرفتیم، مکان را در نظرگرفتیم، نحوه طراحی سوالات و چاپ سوالات را در نظر گرفتیم و تعداد متقاضیان مان در کل کشور، ۸۲۸ نفر متقاضی عزیز توانخواه داریم که ۳۳۲ نفر آن‌ها خانم‌ها تشکیل می‌دهند.

۵۰۶ نفر آقایون از این ۸۲۸ نفر، نکته آخری که در این خصوص قابل بیان است، این است که زمانی که اختصاص می‌دهیم به عزیزان توانخواه یک و سه دهم است یعنی هر زمانی که به متقاضی عادی تخصیص دادیم ضربدر یک و سه دهم می‌شود و این عزیزان می‌توانند ازاین وقت استفاده کنند، تمام تمهیدات را در نظرگرفته و شرایط را در نظر گرفته و اعداد و ارقام را احصا کردیم و آن جا هم یک نماینده هم در شهرستان‌ها به صورت خاص این را نظارت کرده و گزارش می‌گیریم و در تهران یک حوزه اختصاصی به آن‌ها و حوزه شهید محبی اختصاصی این عزیزان است و آزمون برگزار شده و به صورت براین قضیه نظارت داریم.

سوال: در آزمون ۱۴۰۵ به عنوان رئیس سازمان سنجش راجع به آزمون همیشه دارای پرسش‌های مهم سوال کنم، آزمون سراسری و بعد سراغ آن نکته بسیار پراهمیتی که گفتید یعنی بهسازی نظام سنجش و ارزش یابی کشور؟

محمدی: یک مسئله‌ای که شاید از قلم افتاد و به نظرم نیازست دراین برنامه تلویزیونی اعلام کنیم، جریان روند متقاضیان شرکت در دکتری تخصصی است که تقریبا بعد از این که رشدی را یک بازه‌های زمانی داشتیم ولی تقریبا داریم به یک ثبات کمی می‌رسیم و تقریبا بین ۴۰۲، ۴۰۳ و ۴۰۴ خیلی تفاوت محرزی نداریم، اما توزیع متقاضیان در گروه‌های هفتگانه مقداری جای کار دارد آمارش را بیان می‌کنم، باید بررسی بیشتری صورت بگیرد، ما در حال حاضر آن چه که من می‌بینم، گروه علوم انسانی، به تنهایی ۴۹ درصد متقاضیان را با ۳۰ کد مجموعه امتحانی به خودش اختصاص داده است، بعد از آن گروه فنی – مهندسی قرار دارند، در این مجموعه ۴۹ درصد و گروه فنی – مهندسی ۲۵ درصد حساب کنید چیزی درحدود ۶۰-۷۰ درصد این دو گروه به خودشان اختصاص می‌دهند، علوم انسانی و گروه‌های فنی – مهندسی از این ۱۱۴ مجموعه امتحانی در آزمون دکتری داریم که این توزیع باید توزیع بهینه تری باشد و الان مثلا ما در حوزه علوم پایه، یک مقداری برنامه ریزی بلندمدت می‌خواهد و یکی از دغدغه‌های وزارت علوم است و خود آقای دکتر سیمایی هر جلسه شورای.

سوال: برود به سوی نیاز‌های کشور و کدرشته‌هایی که در حوزه‌های مختلف ما نیاز داریم، درست است؟

محمدی: یعنی رشته‌های راهبردی که متناسب پاسخگوی نیاز کشور به نیروی انسانی در این سطح باشد.

سوال: این یک کار بلندمدت می‌طلبد؟

محمدی: در هفت گروه ۶۷ درصد متقاضیان در گروه علوم انسانی با ۳۰ کد ترکیب و گروه مهندسی ۱۵ درصد متقاضیان و ۲۰ کد ترکیب و علوم پایه یک سیر نزولی را طی می‌کند، علوم پایه بیس تحقیقات و توسعه در کشور و پژوهش‌های کاربردی است و یک مقداری باید روی این قضیه تامل بیشتری کنیم و این مستلزم برنامه ریزی بلندمدت است.

سوال: هم کاربرد‌ها و هم اشتغال‌ها به آن تمرکز کنیم؟

محمدی: حساب کنید که یک دانشجوی دکتری را در بهترین زمان فرد می‌گیریم و به او مدرک دکتری می‌دهیم و منطقی نیست که این فرد بعد از فارغ التحصیلی چالش اشتغال داشته باشیم و این یکی از دغدغه‌های اصلی است که باید مورد برنامه ریزی بلندمدت قرار بگیرد، راجع به شانس هم نکته‌ای بگویم، ظرفیت‌های دکتری چیزی در حدود ۱۵ هزار ظرفیت دکتری در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی تابع وزارت علوم داریم، چیزی در حدود ۱۵ هزار و ۳۹۸ تا، از سال ۹۰ که این آزمون برگزار می‌شود، از ۵ هزار و ۶۳۱ ظرفیت رسیدیم به چیزی در حدود ۱۵ هزار ظرفیت، سالانه اگر، چون یک سری به هر صورت منصرف خواهند شد، سالانه داریم در وزارت علوم ۱۲ هزار دانشجوی دکتری تربیت می‌کنیم در هر سال، سوالی که مطرح است، اولا این که این رشد متناسب با نیاز‌های توسعه کشورست که شما اشاره کردید، این یک نکته، بعدهم شانس قبولی که به طور کل شانس قبولی در گروه‌های آموزشی سال ۹۰، ۴ و ۹۸ بود، یعنی از هر صد نفری که شرکت می‌کردند، ۵ نفر قبول می‌شدند.

سوال: یک دقیقه من کلام شما را قطع کنم، یک اشکال صدا پیش آمده در صدای شما، تا همکاران ما تدبیر می‌کنند برای این موضوع ما یک مروری داشته باشیم بر آن چه که قرارست در آزمون تخصصی دکتری سال آینده یعنی ۱۴۰۵ اتفاق بیافتد.همان طوری که اشاره کردیم، فردا جمعه آزمون دکتری تخصصی ۱۴۰۵ برگزار می‌شود، طبق اعلام رئیس سازمان سنجش آموزش کشور، تعدادی بالغ بر ۱۷۲ هزار و ۴۲ متقاضی در این آزمون شرکت می‌کنند که تقریبا روند، روند مشابهی نسبت به سال گذشته و سال‌های پیش از این است اما درصد‌ها از میان متقاضیان ۴۷ درصد خانم‌ها هستند و ۵۳ درصد آقایون که درصد خانم‌ها نسبت به درصد سال‌های قبل تقریبا می‌شود گفت افزایش پیدا کرده است.
حدود ۱۲۵ حوزه برگزاری آزمون، آزمون تخصصی دکتری سال آینده کشور را با تمهیدات و امنیت چه برای متقاضیان، چه به جهت برگزاری و سوالات برگزار می‌کنند و ما دیدیم که برای افراد توانخواه و بخش‌های مختلف تدابیر ویژه‌ای در حوزه‌های برگزاری آزمون اندیشیده شده است.
آقای دکتر محمدی اشاره کردند به زمان نتایج اولیه و همچین نتایج نهایی این آزمون‌ها و تاکید داشتند که فردا طبق اعلام و البته برنامه زمانبندی سازمان سنجش آموزش کشور همه آزمون‌ها طبق زمان خودش برگزار خواهد شد.

محمدی: من فقط یک نکته‌ای را بنابراین شانس قبولی ما از ۹۰ تا الان در سال ۴۰۴ تا به ۴۰۵ برسیم، ۴۰۴ الان از هر صد نفر، ۱۰ یا ۱۱ نفر شانس قبولی دارند، یعنی ما ظرفیت‌های دکتری را گسترش دادیم باید این ظرفیت‌ها را به سمت نیاز‌های توسعه‌ای و کشور هدایت کنیم یعنی بحث آمایش آموزش عالی را باید جدی مورد توجه قرار بدهیم که این همه هزینه می‌کنیم و فرد دکتری تخصصی می‌گیرد که خدایی ناکرده فردا با چالش بیکاری مواجه نشود.

سؤال: زمان آزمون سراسری ۱۴۰۵ برای ثبت نام و برگزاری آزمون آن چه زمانی خواهد بود؟

محمدی: ما براساس برنامه ریزی‌هایی که انجام دادیم یک آزمون فرهنگیان را در اردیبهشت ماه داریم که ثبت نام آن انجام شده است و ۱۷ اردیبهشت ماه آزمون فرهنگیان را خواهیم داشت و ۱۸ اردیبهشت ماه هم آزمون کارشناسی ارشد را در کشور برگزار خواهیم کرد که آزمون فرهنگیان هم یک آزمون سراسری است. ما از ۱۸ اسفندماه امسال ثبت نام آزمون شروع می‌شود و در تیرماه آزمون برگزار می‌شود و تحت هیچ شرایطی زمان برگزاری آزمون‌ها تغییر نخواهد کرد، اگر کوچک‌ترین تغییری را اعمال کنیم یعنی دوباره نظام آموزشی را با یک چالش مواجه کرده‌ایم و آن شروع سال تحصیلی با تأخیر است. وقتی مهرماه را از دانشگاه‌ها می‌گیریم، تمام برنامه ریزی آنها را دچار چالش می‌کنیم. دکتر سیمایی عنوان می‌کردند که وقتی به دانشگاه‌ها می‌روند آن شور و نشاط را نمی‌بینند، هنوز دانشجوی جدید حضور پیدا نکرده‌اند که شور و نشاط را به دانشگاه تزریق کنند. تمام کشور‌هایی که آزمون متمرکز برگزار می‌کنند با همین رویه دارند پیش می‌روند؛ بنابراین انشاالله آزمون‌های پیش رو را در امنیت و سلامت کامل برگزار خواهیم کرد. درخصوص نظام سنجش و پذیرش بهینه یک نظام تخصصی و یک علم است. همانطور که من نمی‌توانم وارد حوزه پزشکی شوم و اظهارنظر کنم افرادی هستند که در این حوزه، الان در دانشگاه‌های کشور فوق لیسانس سنجش و اندازه گیری، دکتری سنجش و اندازه گیری و الان در برخی از دانشگاه‌های امریکا فوق برنامه‌های؟ در حوزه سنجش و اندازه گیری و ارزشیابی آموزشی دارند؛ بنابراین اولین بحث این است که ما در جامعه این را بعنوان یک تخصص بپذیریم. ما نباید این حوزه تخصصی را به یک حوزه ارزشی یا به یک حوزه عمومی تقلیل بدهیم، ارزش یک کلمه‌ای است که مفهوم بالایی دارد، منظورم این است که نباید به سمت و سویی حرکت کند که همه خودشان را مجاب بدانند که در آن اظهارنظ و دخل تصرف کنند.

آن چیزی که من در جهان می‌بینم اینکه این حوزه حداقل از لحاظ فرآیند‌ها و مهمترین مسئله در فرآیند سنجش ملاک‌ها و مؤلفه‌های سنجش و پذیرش است و این متخصصین و متناسب با کانتکس و زمینه آن کشور متخصصین در این حوزه اظهارنظر می‌کنند. پس به این قضیه تخصصی نگاه کنیم و نهادگرا باشیم. وقتی یک نهاد تخصصی مثل سازمان سنجش ایجاد شده است با حدود بیش از ۵۰۰ نفر متخصص فقط در حوزه وزارت علوم، ما مرکز سنجش آموزش پزشکی در وزارت بهداشت، در وزارت آموزش و پرورش و دانشگاه آزاد داریم، به نظر شما با این کلان داده‌هایی که دراختیار داریم آیا نباید اجازه بدهیم که این نهاد‌های تخصصی در سیاستگذاری در سنجش و پذیرش دخالت داشته باشند و به آنها بگوییم که شما باید در مبحث اجرا فقط ورود پیدا کنید. روش‌های سنجش و پذیرش در همه کشور‌های جهان به یک مقوله مشترک و کانونی تبدیل شده است، چون بین روش‌های سنجش و پذیرش و رشد اقتصادی و فرهنگی و توسعه فرهنگی رابطه می‌بینند، می‌خواهند این را مدیریت کنند. یعنی برای آنها مهم است که عمر افراد را چطور مدیریت کنند، چه فردی روی چه صندلی و کجا بنشیند. این خیلی مهم است که من افراد را به چه نحوی گزینش و سنجش می‌کنم و با چه مؤلفه هایی. ما سه روش برای پذیرش و سنجش در جهان داریم، یک روش رقابتی و گزینشی است، یک روش پذیرش حدنصابی است و یک پذیرش هم آزاد است، ما داریم همه اینها را در سیستم‌های سنجش مان پیاده می‌کنیم. اگر به ما اجازه بدهند که براساس داده و اطلاعاتی که دراختیار داریم، در تصمیم گیری‌های آموزشی سهیم باشیم و نظرات ما را بگیرند، می‌توانیم به سمت نظام سنجش و پذیرش بهینه حرکت کنیم. پس یک نظام سنجش و بهینه، یک نهادگرا است، یک نهاد تخصصی متولی آن است، دوم متخصصین سنجش و اندازه گیری پای کار هستند و سوم تصمیم گیری و سیاستگذاری‌های کلان و راهبری این نظام براساس گزارش‌ها و نگاشت‌های سیاستی است که این سازمان و این متخصصین تولید می‌کنند. انشاالله به درجه‌ای برسیم که به این حوزه اهمیت بدهیم، احترام قائل باشیم و نظرات شان را به رسمیت بشناسیم.