ضرورت صرفه جویی درمصرف آب

مرکز ملی خشکسالی سازمان هواشناسی کشور فروردین ماه امسال اعلام کرد که از ابتدای سال آبی جاری تاکنون، بارش‌های چند استان کشور از جمله استان اردبیل نسبت به میانگین بارش های بلندمدت کاهش داشته است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما بنا به اعلام مرکز ملی خشکسالی سازمان هواشناسی کشور ، استان اردبیل به همراه تعدادی از استان‌های دیگر از جمله چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، کرمانشاه و خراسان شمالی در سال آبی جاری در حالی با کاهش بارندگی مواجه است که متوسط بارش‌های کل کشور با نزول رحمت آسمانی، ۴۲ میلیمتر بیش از بارندگی بلندمدت می‌باشد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای اردبیل با بیان اینکه مقادیر بارش بر اساس آمار ۲۴ ایستگاه مبنای مستقر در نقاط مختلف گستره استان، همه روزه رصد، اندازه‌گیری و ثبت می‌شود، افزود: تا ۱۱ اردیبهشت ماه سال آبی ۹۹-۹۸ متوسط بارش در استان ۲۲۹ میلی‌متر بوده که نسبت به مدت مشابه متوسط بلندمدت هشت میلی‌متر کمتر و حدود سه درصد کاهش را نشان می‌دهد.
عباس جنگی مرنی گفت: در حال حاضر متوسط بارش در سطح کشور برابر ۲۸۹ میلی‌متر بوده که ۷۰ میلی‌متر نسبت به مدت مشابه بلندمدت کشوری افزایش را نشان می‌دهد.
وی اظهارداشت: بر اساس آمار مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران، استان اردبیل، در بین ۳۱‌ استان از نظر آمار مقایسه‌ای بارش‌های رخداده تا۱۰ اردیبهشت ‌ماه۹۹، در جایگاه ۲۵ کشور قرار گرفته است.
جنگی مرنی افزود: از نظر بارندگی استان اردبیل در مقایسه با استان‌های واقع در شمال‌غرب کشور، شامل استان‌های آذربایجان‌شرقی، آذربایجان‌غربی، زنجان که به لحاظ اقلیمی در شرایط نسبتا مشابهی می‌باشند، در جایگاه چهارم قرار دارد.
در کنار کاهش بارش‌ها ، فقدان مدیریت مناسب مصرف آب و عدم صرفه‌جویی در مصرف آب در حوزه های کشاورزی و شرب باعث افزایش اثرات خشکسالی در این استان،برداشت زیاد آب از ذخایر، کاهش منابع آب‌های زیر زمینی و نیز خشک شدن بسیاری از رودخانه‌ها و چشمه‌ها شده است.

به گفته کارشناسان، عوامل مختلفی در سال‌های گذشته باعث کمبود آب در استان اردبیل شده که از جمله آن می‌توان به کاهش محسوس بارش‌ها ، برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی، حفر چاه‌ های غیرمجاز، برداشت‌های اضافه از چاه‌ها برای مصرف در کشاورزی و فقدان صرفه‌جویی در مصرف آب کشاورزی وشرب اشاره کرد.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای اردبیل با بیان اینکه دشت اردبیل با کمبود آب زیر زمینی مواجه است، افزود: مصرف آب در این دشت آنقدر زیاد بوده که سهم منطقی و علمی پنج سال آینده هم ازقبل برداشت شده است پس تنها راه جلوگیری از استفاده غیرمجاز از منابع آب در این دشت، عمل به قانون و تنگ کردن فضای سوء‌استفاده برای قانون‌شکنان است.
جنگی مرنی اضافه‌کرد: دشت‌های منطقه به خاطر مصرف بی‌رویه در بخش کشاورزی آسیب جدی دیده اما دولت با اجرای طرح تعادل‌بخشی توانسته تا حدی جلوی این مشکل را بگیرد.
اکبر بهنامجو ، استاندار اردبیل در این باره گفت: در استان اردبیل بیش از ۲۰ درصد آب شرب و40 درصد آب کشاورزی هدر می‌رود و مردم باید با فرهنگ‌سازی چگونه مصرف کردن آب، آینده فرزندان خود را تضمین کنند.
وی اظهارداشت: امروزه بحث تامین آب شرب سالم وکشاورزی یکی از دغدغه‌های بزرگ دولت است و باید با برنامه‌ریزی صحیح و مدیریت مناسب به سمت کاهش مصرف حرکت کنیم.
بهنامجو با بیان اینکه سالانه ۱۵ هزار به تعداد مشترکین آب در استان اضافه می‌شود، گفت: با افزایش جمعیت شهری و کاهش منابع آبی تنها راه چاره مدیریت آب، بهینه مصرف کردن و فرهنگ‌سازی این موضوع است.
خلیل نیکشاد ،رییس سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل هم گفت: برداشت‌های بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی سبب کاهش ذخایر آبی اردبیل شده است.
وی با اشاره به این که در حال حاضر به دلیل خشکسالی‌های متعدد شاهد کاهش چشمگیرمیزان آب ذخیره شده در پشت سدها و سفره‌های زیرزمینی هستیم، تاکیدکرد: ارایه تسهیلات مالی به زارعان ، استفاده از روش‌های نوین آبیاری ، اصلاح الگوی کشت ، توسعه گلخانه ها،اجرای طرح کشت جایگزین و استفاده از ارقامی که نیاز کمی به آب دارند باید به عنوان یک اولویت اساسی وامری نهادینه و فراگیر تبدیل شود تا بتوانیم به تمامی اهداف خود در این زمینه دست یابیم.
همزمانی شیوع کرونا با پایان سال ۹۸ موجب افزایش قابل توجه مصرف آب در اغلب مناطق استان اردبیل شد که این رویه همچنان تداوم داشته و نگرانی‌ها با توجه به فرارسیدن فصل تابستان که بر اساس پیش‌بینی‌ها فصلی گرم‌تر از سال‌های گذشته خواهد بود، در حال افزایش می‌باشد.
اواخر اسفندماه گذشته مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای اردبیل از افزایش ۲۰ درصدی مصرف آب شرب مرکز استان از منبع سد یامچی خبر داد.
درمجموع می شود کارشناسان معتقدند برای حفظ و افزایش ذخیره آب در پشت سدها و نیز منابع زیرزمینی، تغییر الگوی کشت، تغییر روش آبیاری، استفاده از گونه‌های کشاورزی کم مصرف آب، آبیاری قطره‌ای و تحت فشار برای افزایش راندمان آبیاری اقدامی ضروری است.
آنها می‌گویند: یکپارچه‌سازی اراضی، کشت گلخانه‌ای و توسعه گلخانه‌های صنعتی و کشاورزری در کاهش سهم آب مصرفی کشاورزی موثر است و در صورت اعمال این اقدامات می‌توان سهم آب کشاورزی را کاهش و سهم آب صنعتی را افزایش داد.
رییس جهاد کشاورزی استان اردبیل با تاکید بر ضرورت صرفه‌جویی و مصرف بهینه آب افزود: وزارت جهاد کشاورزی و وزارت نیرو در زمینه آبیاری تحت‌فشار و قطره‌ای اقدامات خوبی انجام داده‌اند.
نیکشاد، تغییر شیوه کشت و جایگزینی محصولات با آب‌بری کم را از دیگر شیوه های مدیرت مصرف آب در استان ذکر کرد و گفت: از چند سال پیش کشت اینگونه محصولات از جمله پسته ، زعفران و بادام در استان رواج یافته است.
به گفته وی ، جایگزینی روش‌های آبیاری سنتی با روش‌های نوین نیز در استان سرعت گرفته و این استان هم‌اکنون از جمله استان‌های برتر کشور در اجرای طرح‌های آبیاری قطره‌ای می‌باشد.

در این حال افزایش کشت گلخانه‌ای که در مقایسه با شیوه‌های دیگر کشت نیاز آبی کمتری دارد نیز در استان در حال گسترش بوده و به گفته معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار اردبیل این استان در ساخت و ساز گلخانه با کسب جایگاه سوم کشوری تحول بزرگی در این بخش ایجاد کرده است.
ارژنگ عزیزی افزود: هدف‌گذاری ۳۵۰ هکتار توسعه شهرک‌های گلخانه‌ای در سال جدید با هدف ایجاد اشتغال مولد و پایدار برای سه هزار و ۵۰۰ نفر به صورت مستقیم در کنار صرفه‌جویی در مصرف آب و افزایش تولیدات محصولات گلخانه‌ای استان و ایجاد زنجیره ارزش از محور برنامه‌های بخش توسعه گلخانه‌های استان در سال جهش تولید است.
در حالی که استان اردبیل با کمبود بارش‌ ها مواجه است ، مدیریت مصرف و صرفه‌جویی آب چه در بخش های مصارف کشاورزی و صنعتی و چه در بخش خانگی مورد تاکید کارشناسان و مسئولان است.
نویسنده: بتول عالیزاده