بخوان، بخوان به نام پروردگارت که هستی را آفرید

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، ​بنا برآنچه در منابع معتبر اسلامی آمده است​؛ حضرت محمد (ص) در زمان بعثت، چهل سال داشت و در مکه زندگی می‌کرد.
27 ماه رجب است،​13 سال پیش از هجرت است و پنج سال از تجدید بنای کعبه می گذرد، حضرت محمد (صلی الله علیه و آله وسلم) بی ‏تاب از حرارت تکلیم، از قلّه «نبوت» باز می‏ گردد.
اینک ندای «اقرأ باسم ربک الذی خلق» در جانِ روشن پیامبر (صلی‏ الله‏ علیه‏ و‏آله وسلم ) طنین انداخته است.
قرآن، بر قلب مبارک پیامبری نازل می‏ شود که امین وحی است و دلسوز مؤمنان...
مردی از نسل ابراهیم به پیامبری مبعوث می‏ شود تا دیگر بار کعبه را از آلایش بت‏‌ها پاک سازد.
پیامبری می ‏آید تا تجلی رحمتِ خداوند باشد...
درآن زمان؛ میان مردم قریش و ساکنان مکه رسم بود که سالی یک ماه را به حالت گوشه گیری و انزوا در نقطه خلوتی می‏‌گذرانیدند.
درست روشن نیست که انگیزه آنها از این گوشه‏ گیری چه بوده ، اما مسلم است که این رسم در بین آنها جریان داشت و معمول بود.
نخستین فرد قریش که این رسم را برگزید و آن را معمول داشت؛ عبدالمطلب جد پیغمبراکرم(ص) بود که چون ماه رمضان فرا می ‏رسید، به پای کوه حرا می ‏رفت و مستمندان را که از آنجا می‏ گذشتند یا به آنجا می ‏رفتند، طعام می ‏داد. به طوری که تاریخ اسلام گواهی می‏ دهد، پیغمبر(ص) نیز، پیش از بعثت، بارها این رسم را انجام می داد. از شهر و غوغای اجتماع فاصله می‏ گرفت و به نقطه خلوتی می رفت و به تفکر و تامل می ‏پرداخت. پیغمبر(ص) چند سال قبل از بعثت، سالی یک ماه در حراء به سر می‌‏برد ؛ این بار نیز، حضرت؛ طبق عادت خویش چند روزی بود که برای عبادت و تفکر به غار حرا آمده بودند.
در روز بیست و هفتم ماه رجب بود که جبرئیل (یکی از چهار فرشته مقرب الهی و مأمور ابلاغ وحی از جانب پروردگار به پیامبران) به سوی ایشان نازل شد. او بازوی پیامبر را گرفت و تکان داد وگفت: ای محمد بخوان. پیامبر فرمود: چه بخوانم؟ جبرئیل آیات آغازین سوره علق را تلاوت کرد:
"بسم الله الرحمن الرحیم. اقرأ باسم ربک الذی خلق. خلق الانسان من علق. اقرأ و ربک الاکرم. الذی علم بالقلم. علم الانسان مالم یعلم. به نام خداوند بخشنده مهربان. بخوان به نام پروردگارت که بیافرید. آدمی را از علق بیافرید. بخوان و پروردگار تو ارجمندترین است. خدایی که به‌وسیله قلم آموزش داد و به آدمی آنچه را که نمی‌دانست، آموخت."
پس از این پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) از کوه پایین آمدند و به سمت مکه و خانه خویش عازم شدند. هنگامی که به خانه رسیدند ماجرای بعثت خویش را برای همسر گرامیشان حضرت خدیجه (سلام الله علیها) بازگو فرمودند؛ خدیجه (سلام الله علیها) نیز که در سالهای همسری با پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) آثار بزرگی و پیامبری در ایشان را دیده بود، گفت:"به خدا دیرزمانی است که من در انتظار چنین روزی، به سر برده‌ام، و امیدوار بودم که روزی تو رهبر خلق و پیغمبر این مردم شوی."
از میان مردان نیز امام علی بن ابی‌طالب (علیه‌السلام)، به محض دیدن چهره نورانی پیامبر( صلی الله علیه و آله و سلم) به ایشان ایمان آورد و شهادتین را بر زبان جاری کرد. از آن پس پیامبر در کنار خانه خدا نماز می‌گزارد و خدیجه (سلام الله علیها) و علی (علیه‌السلام )به ایشان اقتدا می‌کردند و نماز می‌خواندند.
این سه نفر، با جان و مال و هستی خویش اسلام را پرورانده و فراگیرکردند.
و اما اهداف بعثت پیامبر (ص) عبارت است از دعوت به یکتا پرستی، قیام به برپایی عدالت، مبارزه با جهل و خرافه پرستی، تقویت و ارتقای سطح اندیشه و تفکر، برداشتن اختلافات از میان مردم و تلاوت آیات و احکام الهی برای مردمی که رسول اکرم (ص) را به عنوان خاتم الانبیاء پذیرفته اند .
در روزهای آغازین بعثت رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) بود که هنگام استراحت ایشان، جبرئیل برای بار دیگر بر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نازل شد و آیات نخستین سوره مدثر را بر ایشان خواند که:
"بسم الله الرحمن الرحیم، یا ایها المدثر، قم فأنذر، و ربّک فکبر و ثیابک فطهر و الرجز فاهجر و لاتمنن تستکثر و لربک فاصبر ؛ به نام خداوند بخشنده مهربان،ای کسی که جامه به خود پیچیده ای، برخیز و قوم خود را از عذاب خدا بیم ده و خدا را به بزرگی یاد کن و لباست را پاکیزه دار و از ناپاکی دوری گزین و بر هرکس احسان کنی ابداً منت نگذار و برای خدا صبر پیش گیر."
می‌توان گفت مفاد این سوره این است که از این پس، پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) باید پیوسته به فکر بیم دادن مردم از نافرمانی خداوند باشد و لحظه‌ای از آن غافل نباشد و بدین گونه بود که نخستین آیه‌های کتاب آسمانی دین اسلام به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نازل شد و ایشان از جانب خداوند به مقام رسالت برگزیده شدند.
به روایت اهل سنت آن حضرت روز دوشنبه هفدهم یا هجدهم یا نوزدهم ماه مبارک رمضان، به پیامبری مبعوث شدند اما اجماع شیعه بر آن است که مبعث آن حضرت در روز بیست و هفتم ماه رجب صورت گرفت.
روایات دال بر این مطلب در منابع شیعه بسیار است از آن جمله مرحوم کلینی با سند خود از امام صادق علیه السلام روایت کرده است که فرمود: «روز بیست و هفتم رجب را فراموش نکن، زیرا آن روزی است که حضرت محمد (ص) به نبوّت گماشته شده است.» شیخ صدوق و شیخ طوسی هم این را روایت کرده ‌اند.
و نیز روایات دیگری که دال بر این موضوع است از سایر ائمه یا اصحاب پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نقل شده است.
بت و بتخانه همه ذکر خدا می گویند / سخن از اقرأ و از غار حرا می گویند
حمد حق، مدح رسول دو سرا می گویند / خلق عالم همه تبریک به ما می گویند

منابع :​مفردات الفاظ قرآن، راغب اصفهانی، ج 1، ص 132
اسلام پدیا، مفهوم شناسی بعثت
تاریخ تحقیقی اسلام( موسوعة التاریخ الاسلامی )، ج‌1، ص: 315
فرازهایی از تاریخ پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله، ص 93؛ تاریخ ابن خلدون، ج 1، ص 385.
تاریخ تحقیقی اسلام( موسوعة التاریخ الاسلامی )، ج‌1، ص: 316، به نقل از بحار الانوار، ج 18، ص 206
منتهی الآمال، ج 1، ص 47.
فرازهایی از تاریخ پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم ، ص 95.